"Haberi Paylaş"

Yayın Tarihi: 10/08/2026

Araştırmacı Gazeteci & Yazar Zakir Kaya‘nın Nizami Gencevi II. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi’nde sunduğu uluslararası bildiri özetidir.
İÇERİK:

ÖZET

Kelbecer, Güney Kafkasya’nın en kadim yerleşim merkezlerinden biri olarak tarih boyunca Türk kültürünün, mimarisinin ve manevi mirasının önemli bir taşıyıcısı olmuştur. Stratejik coğrafi konumu, zengin doğal kaynakları ve köklü tarihi geçmişi ile Kelbecer, Kafkas coğrafyasında Türk varlığının ve kimliğinin en somut nişanelerinden birini teşkil etmektedir.

Bu çalışmanın temel amacı, Kelbecer’in tarihi ve kültürel dokusunu derinlemesine inceleyerek bölgenin Türk dünyası içerisindeki sosyo-kültürel ve jeopolitik önemini bilimsel bir perspektifle ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında, Kelbecer ve çevresinde yer alan kaya resimleri (petroglifler), eski Türk mezar taşları, koç ve koyun heykelleri, tarihi köprüler ve dini mimari yapılar detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Özellikle Gemiqaya ve Soltanheyder bölgesindeki kaya üstü tasvirler, Türk milletinin binlerce yıllık etnografik ve mitolojik hafızasını günümüze taşıyan son derece kıymetli belgeler niteliğindedir. Bu görsel ve mimari unsurlar, Türk boylarının bölgedeki köklü varlığını, yaşam tarzını, inanç sistemlerini ve estetik anlayışlarını açıkça gözler önüne sermektedir.

Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmış, tarihsel metin analizi, saha gözlemleri, arşiv kaynakları ve literatür taraması eşgüdümlü olarak kullanılmıştır. İşgal döneminde tahrip edilen, dönüştürülmeye çalışılan veya yok edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalan tarihi eserlerin mevcut durumları tespit edilmiş; bölgenin özgün Türk-İslam kimliğinin korunması adına yapılması gereken restorasyon ve koruma çalışmaları değerlendirilmiştir. Kelbecer’in azat edilmesiyle birlikte, bu kadim coğrafyanın yeniden Türk dünyasının entelektüel, kültürel ve turistik odak noktalarından biri haline gelmesi süreci hız kazanmıştır. Elde edilen bulgular, Kelbecer’in sadece bölgesel bir şehir değil, bütüncül Türk tarihinin ve ortak mirasının ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlamaktadır.

Sonuç olarak, Kelbecer’deki somut ve somut olmayan mirasın belgelenmesi, genç kuşaklara aktarılması ve uluslararası akademik platformlarda hak ettiği değeri görmesi, Türk dünyasının kültürel bütünlüğü açısından stratejik bir zorunluluktur.

Anahtar Kelimeler: Kelbecer, Türk Dünyası, Türkoloji, Kültürel Miras, Kaya Resimleri, Kafkasya Tarihi.

ABSTRACT

Title: THE PLACE AND IMPORTANCE OF KELBAJAR’S HISTORICAL AND CULTURAL HERITAGE IN THE TURKIC WORLD

Kelbacar, as one of the most ancient settlement centers of the South Caucasus, has served as a prominent carrier of Turkic culture, architecture, and spiritual heritage throughout history. With its strategic geographic location, rich natural resources, and deep-rooted historical background, Kelbacar represents one of the most concrete symbols of Turkic presence and identity in the Caucasus region.

The main objective of this study is to thoroughly analyze the historical and cultural texture of Kelbacar and to demonstrate the socio-cultural and geopolitical significance of the region within the Turkic world from a scientific perspective. Within the scope of the research, rock arts (petroglyphs), ancient Turkic tombstones, ram and sheep statues, historical bridges, and religious architectural structures located in and around Kelbacar are discussed in detail. Particularly, the rock carvings in the Gamigaya and Soltanheyder regions serve as extremely valuable documents reflecting the thousands-of-years-old ethnographic and mythological memory of the Turkic nation to the present day.

Qualitative research methods were utilized in this study, incorporating historical text analysis, field observations, archival resources, and comprehensive literature reviews in a coordinated manner. Following the liberation of Kelbacar, the process of re-establishing this ancient territory as one of the intellectual, cultural, and touristic centers of the Turkic world has gained significant momentum. In conclusion, documenting the tangible and intangible heritage of Kelbacar, passing it on to younger generations, and ensuring it receives the scientific recognition it deserves in international academic platforms is a strategic necessity for the cultural unity of the Turkic world.

Keywords: Kelbacar, Turkic World, Turkology, Cultural Heritage, Petroglyphs, Caucasian History.

Künye / Yayın Bilgisi:

Sunum: Nizami Gencevi II. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi (7 Ağustos 2026)

Yazar: Zakir Kaya (Araştırmacı Gazeteci & Yazar / Türkoloji Araştırmacısı)

ORCID: https://orcid.org/0009-0002-8035-2147